Jak działa net-billing – mechanizm rozliczania nadwyżek energii od 2022 roku
System rozliczania net-billing obowiązuje nowych prosumentów od 1 kwietnia 2022 roku. Zastąpił on stary system opustów, czyli net-metering. Energia wyprodukowana i niewykorzystana musi zostać sprzedana do zakładu energetycznego. Wartość tej energii jest wyceniana pieniężnie. Podstawą wyceny jest miesięczna średnia cena giełdowa RCEm. Na przykład, za 1 kWh oddaną w sierpniu 2025 otrzymasz 0,2147 zł.
Wartość pieniężna ze sprzedanych nadwyżek energii trafia na specjalny depozyt prosumencki. Ten depozyt jest prowadzony przez sprzedawcę energii. Środki te są dostępne przez 12 miesięcy od daty ich przypisania. Po rocznym cyklu rozliczana jest różnica między wartością energii sprzedanej a zakupionej. Prosument sprzedaje nadwyżki, które następnie wykorzystuje na pokrycie kosztów energii czynnej. Możesz wypłacić jedynie 20% nadmiarowych środków. Kwota ta jest zwolniona z podatku dochodowego PIT.
System net-billing ewoluuje, stając się jeszcze bardziej rynkowy. Od 01.07.2024 podstawą rozliczenia będą ceny godzinowe z Rynku Dnia Następnego (RDN). Nowe zasady prosumenta promują autokonsumpcję w godzinach szczytowego zapotrzebowania. Możesz optymalizować zużycie energii w czasie rzeczywistym. Magazyn energii pozwala przesunąć sprzedaż nadwyżek na godziny o wyższej cenie. To zwiększa realną opłacalność instalacji.
Net-billing charakteryzuje się pięcioma kluczowymi cechami:
- Sprzedajesz nadwyżki energii do sieci po cenie RCEm ustalanej co miesiąc.
- Kupujesz pobraną energię z sieci po standardowej taryfie detalicznej.
- Rozliczenie odbywa się wartościowo, a nie na zasadzie ilościowej (kWh).
- Otrzymujesz szczegółową fakturę prosumencką co miesięczny okres.
- Możesz wypłacić 20% rocznej nadwyżki gotówką raz w roku kalendarzowym.
Sprawdźmy, jak wygląda typowe rozliczenie w systemie rozliczanie net-billing na przykładzie sierpnia 2025 roku. Przyjmujemy, że cena RCEm wynosi 0,2147 zł/kWh, a cena zakupu 0,69 zł/kWh.
| Parametr | Wartość | Uwaga |
|---|---|---|
| Oddane do sieci | 450 kWh | po cenie 0,2147 zł/kWh |
| Pobrane z sieci | 200 kWh | po cenie 0,69 zł/kWh |
| Wartość energii oddanej | 96,62 zł | 450 kWh * 0,2147 zł |
| Wartość energii pobranej | 138,00 zł | 200 kWh * 0,69 zł |
| Saldo miesięczne | -41,38 zł | 138,00 zł - 96,62 zł |
W tym przykładzie prosument musi dopłacić 41,38 zł plus koszty stałe. Gdyby wartość oddanej energii była wyższa, saldo trafiłoby na konto prosumenckie jako depozyt. Ceny RCEm zmieniają się co miesiąc, publikuje je Urząd Regulacji Energetyki (URE). Dlatego w lipcu 2025 roku mogą być zupełnie inne.
Widzimy wyraźny wzrost ceny RCEm w okresie wiosenno-letnim. Wynika to ze zwiększonego zapotrzebowania rynkowego. Wyższe ceny giełdowe zwiększają wartość depozytu prosumenckiego. Oznacza to większe oszczędności dla właścicieli instalacji fotowoltaicznych.
Czy mogę zarobić na net-billingu?
Nie, głównym celem net-billingu jest obniżenie Twoich rachunków za prąd. System nie służy generowaniu zysku. Wartość sprzedanej energii wykorzystujesz do pokrycia kosztów zakupu energii czynnej. Maksymalnie 20% nadwyżki możesz wypłacić raz w roku.
Jak często zmienia się RCEm?
Cena RCEm jest zmienna i ustalana co miesiąc. Publikuje ją Urząd Regulacji Energetyki (URE). Od 1 lipca 2024 roku cena RCEm będzie ustalana na podstawie cen godzinowych z Rynku Dnia Następnego (RDN).
Czy magazyn energii się opłaca?
Zdecydowanie tak. Inwestycja w magazyn energii zwiększa autokonsumpcję nawet do 85%. Pozwala to na maksymalne wykorzystanie wyprodukowanej energii. Magazyn podnosi realną wartość całego rozliczenia w systemie net-billing.
Porównanie net-billing vs net-metering – który system bardziej opłacalny w 2025 roku
System net-metering, czyli system opustów, pozwalał na ilościowe rozliczanie energii. Prosument mógł odebrać 80% energii oddanej do sieci (dla instalacji do 10 kWp). Net-billing rozlicza energię wartościowo, wykorzystując cenę RCEm. Za 1 000 kWh nadwyżki w net-metering odejmujesz 800 kWh od rachunku. W net-billing otrzymasz za tę samą energię około 214,70 zł. Oszczędności w net-billing zależą od tego, jak wysoka jest Twoja autokonsumpcja. Net-metering jest zwykle bardziej korzystny.
Porównanie rachunków za 2025 rok pokazuje różnice w oszczędnościach. Dla zużycia 4 000 kWh rocznie czysty net-metering daje oszczędność około 80%. W systemie net-billing oszczędności wynoszą około 65–70%. Inwestycja w magazyn energii zwiększa autokonsumpcję i podnosi opłacalność fotowoltaiki 2025. Dzięki temu oszczędności w net-billing mogą wzrosnąć do 80–85%. Magazyn zwiększa autokonsumpcję, redukując potrzebę kupowania drogiej energii z sieci.
Krótszy czas zwrotu inwestycji (ROI) to jeden z kluczowych atrybutów. Standardowa instalacja o koszcie 25 000 zł w net-metering zwracała się w 5–6 lat. Nowy system net-billing wydłuża ten okres do 7–8 lat. Ceny paneli fotowoltaicznych spadły w 2025 r. o około 15%. To skraca czas zwrotu w net-billing do 6–7 lat. Powinien to być kluczowy czynnik przy planowaniu budżetu inwestycyjnego.
Poniższa tabela przedstawia zestawienie potencjalnych rocznych oszczędności w obu systemach rozliczeń.
| Scenariusz | Net-metering | Net-billing |
|---|---|---|
| 4 000 kWh, bez magazynu | 1 420 zł | 1 150 zł |
| 4 000 kWh, z magazynem | 1 520 zł | 1 480 zł |
| 6 000 kWh, firma | 2 130 zł | 1 710 zł |
Wartości oszczędności są podane netto po doliczeniu podatku VAT. Przyjęliśmy cenę energii czynnej na poziomie 0,69 zł/kWh. Średnia cena RCEm została ustalona na 0,21 zł/kWh. Różnice są widoczne, ale magazyn energii minimalizuje straty w net-billingu. Pamiętaj, że ostateczne oszczędności zależą od Twojego profilu zużycia.
Cytując eksperta Franek Energy:
Net-billing jest mniej korzystny niż system opustów, ale wciąż opłacalny.Magazynowanie energii jest kluczem do maksymalizacji zysków w nowym systemie. Możesz skorzystać z Programu Mój Prąd 6.0, który dofinansowuje magazyny.
O opłacalności fotowoltaiki w net-billing decydują 4 główne czynniki:
- Wysokość autokonsumpcji, mierzona jako współczynnik bilansowania.
- Miesięczna cena RCEm, która jest ceną rynkową.
- Wielkość instalacji dobrana optymalnie do Twojego rocznego zużycia.
- Obecność magazynu energii lub pompy ciepła w systemie.
Czy warto rezygnować z net-metering jeśli mam wybór?
Zwykle nie. System opustów (net-metering) jest korzystniejszy dla prosumenta. Pozwala na bezpłatny odbiór 80% oddanej energii. Zmiana na net-billing jest możliwa, ale jest nieodwracalna. Przemyśl tę decyzję bardzo dokładnie, zanim ją podejmiesz.
Czy firma powinna wybierać net-billing?
Tak, dla firm net-billing może być bardziej korzystny niż dla gospodarstw domowych. Firmy często zużywają dużo energii w godzinach największej produkcji. Dzięki temu ich autokonsumpcja jest wysoka. Nie muszą oddawać dużych nadwyżek po niskiej cenie RCEm. Warto przeprowadzić audyt energetyczny.
Jak magazyn zmienia ekonomię?
Magazyn energii znacząco poprawia ekonomię net-billingu. Pozwala przesunąć 30–40% energii z dnia na wieczór. W rezultacie podnosi oszczędności w net-billingu o 15–20 punktów procentowych. To minimalizuje konieczność sprzedaży energii po niskich cenach RCEm.
Krok po kroku – jak rozliczyć nadwyżki energii w systemie net-billing w 2025 roku
Po zakończeniu montażu Twoja instalacja fotowoltaiczna on-grid musi być zgłoszona. Składasz formularz przyłączeniowy do lokalnego zakładu energetycznego. Musisz dołączyć protokół odbioru instalacji oraz niezbędne świadectwo energetyczne. Dołącz także dokument potwierdzający Twoją własność terenu. Zakład energetyczny ma 30 dni na rozpatrzenie Twojego wniosku. Konieczna jest instalacja licznika dwukierunkowego do pomiaru przepływów energii.
Po akceptacji wniosku zakład energetyczny wymieni licznik w ciągu 7–14 dni. Licznik jednokierunkowy zostanie zastąpiony dwukierunkowym. Następnie podpisujesz umowę kompleksową z operatorem. W ten sposób otrzymujesz oficjalny status prosumenta 2025. Status ten przysługuje dla instalacji o mocy do 50 kW. Od tego momentu Twoje rozliczanie nadwyżek energii krok po kroku odbywa się w systemie net-billing. Kontroluj swoje zużycie przez platformę eBOK, np. eBOK PGE/TAURON.
Co miesiąc otrzymujesz szczegółową fakturę prosumencką net-billing. Faktura ta zawiera ilość energii pobranej w kWh oraz energii oddanej w kWh. Znajdziesz na niej również aktualną cenę RCEm oraz wyliczone saldo wartościowe. Na przykład, oddane 450 kWh po 0,2147 zł daje +96,62 zł. Pobrane 200 kWh po 0,69 zł to koszt –138 zł. Saldo wyniesie –41,38 zł do zapłaty. Płatność powinna nastąpić w ciągu 21 dni od wystawienia faktury.
Depozyt prosumencki trwa 12 miesięcy od momentu zaksięgowania środków. Po tym okresie zakład wykonuje roczne rozliczenie Twojego konta. Możliwa jest wypłata nadwyżki net-billing, ale tylko do 20% wartości dodatniego salda. Wypłacana kwota jest zwolniona z podatku PIT. Na przykład, przy nadwyżce 500 zł otrzymasz 100 zł przelewem na konto. Reszta środków przechodzi na rozliczenie w kolejnym rocznym okresie. Zakład wypłaca nadwyżkę w ciągu 14 dni od rozliczenia.
Aby uzyskać pomyślne przyłączenie instalacji do sieci, wymagane są następujące dokumenty wymagane do przyłączenia PV:
- Wniosek o przyłączenie mikroinstalacji.
- Protokół odbioru technicznego instalacji.
- Świadectwo magazynowe, jeśli instalacja zawiera magazyn energii.
- Deklaracja zgodności instalacji z przepisami.
- Dowód własności lub tytuł prawny do nieruchomości.
- Pełnomocnictwo, jeśli składasz wniosek w imieniu innej osoby.
Poniższa tabela przedstawia kluczowe terminy administracyjne, których musisz przestrzegać w procesie uzyskania statusu prosumenta.
| Czynność | Maks. termin (dni) | Uwaga |
|---|---|---|
| Rozpatrzenie wniosku | 30 | Licznik musi być już wymieniony |
| Wydanie umowy kompleksowej | 7 | Następuje po wymianie licznika |
| Pierwsza faktura prosumencka | 35 | Liczone od uruchomienia licznika |
| Roczne rozliczenie depozytu | 365 | +14 dni na przelew nadwyżki |
Terminy mogą się skrócić, jeśli wszystkie dokumenty wymagane do przyłączenia PV są kompletne. Warto składać dokumenty jednorazowo, aby uniknąć przedłużenia procesu. Pamiętaj, że status prosumenta przysługuje dla mocy do 50 kW zgodnie z Ustawą OZE art. 4a-4c.
Kiedy otrzymam pierwszą fakturę?
Pierwszą fakturę prosumencką net-billing otrzymasz zazwyczaj do 35 dni. Okres ten liczy się od momentu uruchomienia licznika dwukierunkowego. Faktura podsumowuje energię pobraną oraz wartość energii oddanej do sieci w danym miesiącu. Ustaw e-fakturę, aby szybciej otrzymywać rozliczenia.
Czy muszę składać PIT od nadwyżki?
Nie, wypłata nadwyżki net-billing jest zwolniona z podatku dochodowego. Dotyczy to maksymalnie 20% wartości środków z depozytu prosumenckiego. Reszta środków musi pozostać na koncie na pokrycie przyszłych rachunków. Nie musisz wykazywać tej sprzedaży w KPiR.
Co się stanie, jeśli saldo będzie dodatnie przez cały rok?
Jeśli Twoje saldo na koncie prosumenckim będzie dodatnie, wykorzystasz je do pokrycia kosztów energii czynnej. Niewykorzystana nadwyżka przechodzi na kolejny rok rozliczeniowy. Możesz wypłacić maksymalnie 20% tej wartości. Depozyt prosumencki jest ważny przez 12 miesięcy.
Rozliczanie w net-billingu wymaga aktywnego zarządzania. Monitoruj miesięczne ceny RCEm na stronie URE. Zwiększ autokonsumpcję inwestując w magazyn energii lub pompę ciepła.
